9. Risicomanagement

Projecten en risico’s

Een risico is een ongewenste gebeurtenis die zich al dan niet kan voordoen en die kan leiden tot extra kosten en/of vertraging (een negatieve invloed heeft op het project). Risico’s zijn onlosmakelijk aan veranderingen verbonden. Risico’s zijn er immers altijd, overal en steeds weer, zowel binnen als buiten het project. De strategie van een organisatie moet dan ook niet zijn gericht op het vermijdenvan risico’s, want anders bereik je de gewenste doelstellingen niet, maar op het managen van risico’s. Om inzicht te krijgen in de mate van een risico, moet men risico’s eerst identificeren en beoordelen. Daarna is het mogelijk te beslissen wat met het risico wordt gedaan (accepteren, reduceren, transfereren of stoppen van het project). Vervolgens wordt de voortgang van het risico bewaakt. Een project heeft direct te maken met veranderen. Risicomanagement bij projecten is dan ook noodzakelijk. Risicomanagement in projecten is echter geen alledaags verschijnsel. Misschien komt dit omdat wij in ons dagelijks doen en laten aan zoveel risico’s blootstaan dat we er enigszins achteloos door zijn geworden. Mocht zich onverhoopt iets voordoen, dan is er altijd wel een verzekering die eventueel geleden schade vergoedt. Totdat er zich een ramp voordoet. Hoe fout het dan kan gaan, hebben de gevolgen van twee natuurrampen, de tsunami en de orkaan Katrina, aangetoond. We zien dat hoe risicovoller de markt is waar de organisatie zich in bevindt, hoe meer energie wordt gestoken in risicomanagement. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de eerste methoden voor risicoanalyse zijn ontwikkeld in de offshore-industrie. Zo ontwikkelde Chapman aan het eind van de jaren zeventig voor de Noordzee-projecten van British Petroleum de Probabylistic Project Planning-methode (PPP). Een van de weinige risicomanagementmethoden die na wetenschappelijk onderzoek tot stand is gekomen, is de Risico Diagnose Methode (RDM).

RDM

Deze methode is ontwikkeld door de TU Eindhoven (Halman,1994). De methode analyseert systematisch de technologische, organisatorische, marketing-, financiële en operationele risico’s, die van invloed zijn op een project en zorgt voor het formuleren en implementeren van passende strategieën om de risico’s te managen.De wetenschappelijke onderbouwing daarvan komt in een aantal facetten naar voren, zoals: het houden van individuele interviews bij het identificeren van mogelijke risico’s om het groepsdenken te vermijden, het positief formuleren van de risicostatements conform de prospecttheorie van Kahneman en Tversky, het invoeren van de extra parameter beïnvloedbaarheid naast de parameters kans en impact naar aanleiding van het onderzoek van March en Shapira en het begeleiden van het risicodiagnosetraject door een onafhankelijke risicoconsultant.

De methode is ontwikkeld binnen de context van innovatieprojecten en o.a. bij Philips Lighting en Unilever uitgebreid getest en bij Unilever uiteindelijk wereldwijd ingevoerd voor innovatieve projecten. De aanpak van de RDM is echter generiek, ook bij organisatieveranderingsprojecten en onderzoeksprojecten blijkt de methode goed te werken. Ze is ook toepasbaar voor bouw- en ICT-projecten.